temporary stedelijk 3

stedelijk @ rijksakademie van beeldende kunsten - making art global (part 1): the third havana biennial 1989
do 19 januari 20:00

 

Locatie: Auditorium, Rijksakademie van Beeldende Kunsten, Amsterdam
Adres: Sarphatistraat 470, Amsterdam
Voertaal: Engels
Toegang: Gratis
Reserveren: Wegens succes is het niet meer mogelijk om te reserveren

Samen met Afterall Books organiseren het Stedelijk Museum en de Rijksakademie van Beeldende Kunsten de officiële Amsterdamse boekpresentatie van Making Art Global (Part I): The Third Havana Biennial 1989 in de reeks Exhibition Histories van Afterall Books. De boekpresentatie vindt plaats in het kader van het publieksprogramma Temporary Stedelijk 3 - Stedelijk @ Rijksakademie.

Het jaar 1989 was in velerlei opzichten een roerig jaar, waarin er ongelooflijk veel veranderde in politiek en cultureel opzicht, en waarvan de gevolgen nog altijd merkbaar zijn. De val van de Berlijnse muur leidde tot de ineenstorting van communistische regimes en daarmee tot de opkomst van kapitalistische regimes in geheel Oost-Europa; de ontwikkeling van het World Wide Web luidde een tijdperk van wereldomvattende communicatie en handel in; en het bloedbad op het Tiananmen-plein zorgde voor een mondiaal bewustzijn van politieke gebeurtenissen onder dictatoriale regimes. In de hedendaagsekunst en kunsttheorie vormen deze gebeurtenissen – in het bijzonder het jaar 1989 – op dit moment het onderwerp van vele onderzoeksprojecten en tentoonstellingen.

Destijds, in 1989, vonden er twee grote tentoonstellingen plaats die het kunstenveld onherroepelijk veranderden: Magiciens de la Terre en de derde Bienal de La Habana in Cuba. In de eerstvolgende publicatie van Afterall Books zal de tentoonstelling Magiciens de la Terre (te verschijnen: tweede helft van 2012) kritisch worden onderzocht. De derde Bienal de La Habana is het onderwerp van het Exhibition Histories-boek dat tijdens deze avond wordt gepresenteerd. Deze tentoonstelling was in vele opzichten vernieuwend en grensverleggend, indertijd één van de weinige daadwerkelijk transnationale evenementen voor eigentijdse kunst ter wereld – al wordt er in de officiële geschiedenis van het tentoonstellingswezen relatief weinig aandacht aan besteed.

Sinds de oprichting van de Biënnale van Venetië in 1895 was het de gewoonte dit soort tentoonstellingen per land in te richten, maar de derde Biënnale van Havana brak met deze traditie en streefde een meer thematische aanpak na. Ook was het één van de eerste biënnales met een grote internationale conferentie in het programma, waarmee de inmiddels algemeen gebruikelijke werkwijze werd ingevoerd om eigentijdse kunst in te kaderen in een breder discursief verband van onderzoek en kennisproductie. Zoals Rachel Weiss, de auteur van het centrale essay in Making Art Global (Part I) het uitdrukt: 'De derde Bienal was één van de eerste tentoonstellingen voor eigentijdse kunst die een mondiaal publiek trachtte te bereiken [...] buiten het Europese en Noord-Amerikaanse kunstsysteem waarin tot dan toe werd beslist welke kunst van wereldbetekenis was.' (blz. 14)

De wapenfeiten van de derde Biënnale van Havana lijken inmiddels te behoren tot de primaire vereisten voor tentoonstellingen van eigentijdse kunst en biënnales. Juist daaromis het interessant om de geschiedenis en context van deze ene tentoonstelling nader te bestuderen. In welke context ontstond deze biënnale precies en hoe heeft ze zich verder ontwikkeld? En wat is de plek van deze biënnale in de geschiedenis van het tentoonstellingswezen - een onderwerp dat steeds meer de aandacht trekt in de kunstgeschiedenis? Hoe wordt de werkwijze van de derde Biënnale van Havana op dit moment toegepast in biënnales en grootschalige tentoonstellingen? Moeten we deze biënnale als een uniek verschijnsel beschouwen, alleen daar en toen mogelijk, of bestaat er een verband met andere tentoonstellingen van eigentijdse kunst elders die hetzelfde nastreefden?

Deze vragen worden aan de orde gesteld in twee lezingen, door Gerardo Mosquera (freelance curator en criticus en betrokken was bij de eerste, tweede en derde Biënnale van Havana) en door Rachel Weiss (professor Arts Administration and Policy aan de School of the Art Institute of Chicago). Aansluitend zullen onder andere Gerardo Mosquera, Rachel Weiss en Direlia Lazo (onafhankelijk curator) met elkaar in debat gaan, met Annie Fletcher (conservator tentoonstellingen bij het Van Abbemuseum, Eindhoven) als moderator.

Programma

20.00 Welkom door Hendrik Folkerts (curator publieksprogramma, Stedelijk Museum Amsterdam)

20.05 Inleiding door Annie Fletcher (curator van Abbemuseum, Eindhoven)

20.20 Lezing door Rachel Weiss (professor Arts Administration and Policy, School of the Art

 Institute of Chicago)

20.50 Korte pauze

21.00 Lezing door Gerardo Mosquera (onafhankelijk curator en criticus)

21.30 Rondetafelgesprek met Direlia Lazo (onafhankelijk curator), Gerardo Mosquera, Rachel Weiss

 en Milena Bonilla (kunstenaar), moderator: Annie Fletcher (conservator tentoonstellingen,

Van Abbemuseum)

22.10 Slotbeschouwing en vragen

22.30 Einde

Over het boek Making Art Global (Part 1): The Third Havana Biennial 1989

Het tweede boek in de reeks Exhibition Histories van Afterall Books gaat over de derde editie van de Bienal de La Habana in 1989. In het centrale essay onderzoekt Rachel Weiss hoe deze tentoonstelling het terrein van de eigentijdse kunst wereldwijd verbreedde en een nieuwe invulling gaf aan het biënnale-concept. Gerardo Mosquera, een sleutelfiguur uit het team van curatoren voor deze biënnale, komt met een terugblik op het project, en de deeltentoonstellingen en -evenementen worden met vele foto's gedocumenteerd. Het boek bevat ook de lezingen die Geeta Kapur en Mirko Lauer op de conferentie tijdens de biënnale gaven, plus contemporaine besprekingen van de biënnale door Coco Fusco en Luis Camnitzer. Het boek opent met een inleiding door Charles Esche. Ook bevat het recente interviews met de deelnemende kunstenaars Alex Ángeles, José Bedia, Alfredo Márquez en Lázaro Saavedra. Cruciale teksten uit die tijd zijn aangevuld met belangrijk herontdekt materiaal, waaronder 105 kleurenfoto's en 18 zwart-witfoto's.

De reeks Exhibition Histories is gewijd aan onderzoek naar tentoonstellingen die bepalend zijn geweest voor de wijze waarop eigentijdse kunst wordt ervaren, gemaakt en besproken.

Making Art Global (Part 1): The Third Havana Biennial 1989 wordt uitgegeven door Afterall Books in samenwerking met de akademie der bildenden künste in Wenen en het Van Abbemuseum te Eindhoven, 2011. Distributie: Koenig Books, Londen.

ISBN - Afterall Books - £14,95

ISBN - Koenig Books - Euro 16,80

Biografieën van de sprekers

Annie Fletcher is conservator tentoonstellingen bij het Van Abbemuseum in Eindhoven en docent bij kunstcentrum De Appel (Curatorial Programme) in Amsterdam. Recentelijk werkte Fletcher onder meer aan solotentoonstellingen en projecten met Jo Baer, Jutta Koether, Cerith Wynn Evans, Deimantas Narkevicius, Minerva Cuevas en het grootschalige project Be(com)ing Dutch (2006-2009) met Charles Esche. Ze was met Frédérique Bergholtz in de periode 2005-2010 medeoprichter en -leider van het curatorenplatform 'If I Can't Dance, I Don't Want To Be Part Of You Revolution', en met Charles Esche en Art / not Art curator van Cork Caucus (2005). Fletcher schreef bijdragen voor verschillende tijdschriften, waaronder Afterall en Metropolis M, en is redacteur van het tijdschrift A Prior. Ze bereidt op dit moment voor het Van Abbemuseum monografische tentoonstellingen voor van David Maljkovic (2012) en Sheela Gowda (2013) en is benoemd tot curator van de volgende Eva International, die zal plaatsvinden in mei 2012.

Direlia Lazo is een onafhankelijke curator en kunstcriticus, die woont in Barcelona. Ze was assistent-curator van het kunstcentrum Wilfredo Lam, dat de Biënnale van Havana organiseert. In 2009 behoorde ze tot de winnaars van Inéditos 09, een prijs van het Caja Madrid voor jonge curatoren. Ze heeft zelfstandig tentoonstellingen georganiseerd zoals Cero, Young Cuban Artists (Havana 2007), Just Around the Corner (La Casa Encendida, Madrid 2009), ''m not here. An exhibition without Francis Alÿs (Kunstcentrum De Appel, Amsterdam 2010) en onlangs Somewhere Else (2011), in galerie Nogueras Blanchard in Barcelona. Als kunstcriticus schreef ze essays voor tentoonstellingscatalogi en kunstbladen. Laze werkte ook mee aan verschillende kunstenaarsprojecten, waaronder Tania Bruguera's 'Cátedra Arte de Conducta' (Leerstoel in de gedragskunst). In 2007 promoveerde ze in de kunstgeschiedenis aan de universiteit van Havana en in 2009-2010 nam ze deel aan het Curatorial Programme van De Appel .

Gerardo Mosquera is een curator, criticus en kunsthistoricus die in Havana woont. Hij is adjunct- curator van het New Museum of Contemporary Art in New York, adviseur van de Rijksakademie van Beeldenden Kunsten in Amsterdam. Ook zit hij in de adviesraad van verschillende kunstbladen. Mosquera was een van de initiatiefnemers van de Biënniale van Havana in 1984 en heeft vervolgens vele internationale tentoonstellingen, waaronder Border Jam (Montevideo 2007), Transpacific (Santiago 2007), International 06 (Liverpool Biennial 2006, met Manray Hsu), Cordially Invited (Utrecht 2004, met Maria Hlavajova), Panorama of Brazilian Art (São Paulo, Rio de Janeiro, Recife en Vigo 2003), MultipleCity (Panama 2003, met Adrienne Samos), Perverting Minimalism (Madrid 2000) en Cildo Meireles (New York 1999, met Dan Cameron). Hij heeft een groot aantal teksten gepubliceerd over hedendaagse kunst en kunsttheorie in bladen als Third Text, Kunstforum en Art Nexus. Boeken van zijn hand zijn ondermeer Beyond the Fantastic (Institute of International Visual Arts, Londen 1995), een bloemlezing met kunstkritieken uit Zuid-Amerika onder de titel Over Here: International Perspectives on Art and Culture (met mederedacteur Jean Fisher, 2005) en Copying Eden: Recent Art from Chile (2007).

Rachel Weiss is professor Arts Administration and Policy aan de School of the Art Institute of Chicago, is regelmatig in Cuba te vinden en heeft sinds 1986 veelvuldig over Cubaanse kunst geschreven. Enkele titels van haar zijn To Build the Sky: To and From Utopia in the New Cuban Art (2011), Free Trade Disapora: Writings on Art, Artists and Other Utopias (samen met Luis Camnitzer, 2009), Por América: La obra de Juan Francisco Elso (2000) en Global Conceptualism: Points of Origin 1950s‑1980s (1999). Als redacteur heeft ze (mee)gewerkt aan Being América (2008), Ante América (1992) en The Nearest Edge of the World: Art and Cuba Now (1990). Haar teksten verschijnen ook in tijdschriften en kranten zoals Social Identities, Art Journal, Art Nexus, New Art Examiner en Journal of Arts Management, Law and Society.

Lees het verslag van deze boekpresentatie op de SMBA website