temporary stedelijk 3

stedelijk @ concertgebouw - zeitgeist 1933
vr 23 september 14:00

 

Locatie: Spiegelzaal, Concertgebouw Amsterdam
Taal: Nederlands en Engels
Meer informatie en reserveringen: www.aaaserie.nl

Het Stedelijk Museum Amsterdam is één van de partners in de interdisciplinaire AAA serie, waarin het Koninklijk Concertgebouworkest met Amsterdamse instellingen rond hedendaagse kunst en muziek samenwerkt. Op vrijdagmiddag 23 september verzorgt het Stedelijk samen met het Koninklijk Concertgebouworkest het onderdeel ‘Confrontaties: Muziek, Beeldende Kunst, Debat’. Het thema van de septembereditie van AAA 2011/2012 is ‘Zeitgeist 1933’. Kijk voor het volledige weekprogramma op www.aaaserie.nl

Het begrip tijdgeest koppelen aan een specifiek jaar heeft iets geforceerds. Het kan eigenlijk niet, want de vage aanduiding tijdgeest staat per definitie voor een niet scherp af te bakenen periode. Toch is gekozen voor het jaar 1933, omdat zo meteen duidelijk is dat de focus van het programma ligt op de opkomst van het nationaalsocialisme in Duitsland.

1933: na een lange aanloop wordt Adolf Hitler op 30 januari rijkskanselier in een land met 6,2 miljoen werklozen. De in 1932 nog verboden bruinhemden van de SA beginnen met hun willekeurige terreur, op verbijsterende wijze gesteund door de overheid. In zijn boek 1933 geeft Philip Metcalfe een onthutsend beeld van dit eerste jaar van het nieuwe regime. Hier valt te lezen hoe de dochter van de Amerikaanse ambassadeur de tijdgeest niet kan weerstaan en ‘zich één voelt met de tienduizenden jonge mensen in Duitsland die een nieuwe wereld voor zich zagen oprijzen en zich erover verheugden er deel van te mogen uitmaken.’ Vrijwillige werkkampen, het begin van de aanleg van de Autobahn, de mouwen opgestroopt met nieuw elan. Voor de dochter van de Amerikaanse ambassadeur was het geen probleem om de terreur af te doen als ‘betreurenswaardige, maar te verwaarlozen wanklanken in de grote symfonie van de nationale wedergeboorte.’ Tijdgeest kan verblinden. 

Wat houdt het begrip tijdgeest in en hoe wordt dat bepaald? Zijn er inderdaad verbanden te leggen tussen de huidige opkomst van het populisme en het strijdbare optimisme van de dertiger jaren, zoals Rob Riemen beweert in zijn boek De eeuwige terugkeer van het fascisme? Wat betekent tijdgeest voor de kunsten, toen en nu? Samen met het Stedelijk Museum organiseert het Concertgebouworkest het vrijdagmiddagprogramma ‘Confrontaties’. Hierin zal onder meer kunstenares Sara van der Heide aan het woord komen en haar werk tonen. Zij schildert sinds het kabinet Rutte aantrad op 14 oktober 2010 als daad van verzet dagelijks een Hollands Kabinet. Ook te gast zijn Ann Demeester, directrice van de Appel arts centre en componist Detlev Glanert. Zijn compositie Theatrum bestiarum is duister en woest en ‘onderzoekt gevaarlijke dromen en wensen, met een onaangename bijsmaak’ . Het beest in de mens wordt u voorgeschoteld, in dit geval als aanklacht tegen een ander totalitair systeem, de sovjetdictatuur., die in diezelfde periode voor minstens zoveel slachtoffer zou zorgen.