temporary stedelijk 3

stedelijk @ concertgebouw - illusies
vr 16 december 16:00

 

Locatie: Spiegelzaal, Concertgebouw Amsterdam
Taal: Nederlands
Meer informatie en reserveringen: www.aaaserie.nl

Het Stedelijk Museum is één van de partners in de interdisciplinaire AAA serie, waarin het Koninklijk Concertgebouworkest met Amsterdamse instellingen rond hedendaagse kunst en muziek samenwerkt. Op vrijdagmiddag 16 december verzorgt het Stedelijk samen met het Koninklijk Concertgebouworkest het onderdeel ‘Confrontaties: Muziek, Beeldende Kunst, Debat’. Het thema van de decembereditie van AAA 2011/2012 is ‘Illusies’. Kijk voor het volledige weekprogramma op www.aaaserie.nl.

Wanneer je het thema illusies kiest voor een concert, ontkom je niet aan werken die een verhaal vertellen of een beeld oproepen. De (droom)beelden die aan dit orkestprogramma ten grondslag liggen, zijn behoorlijk divers. Zo toont de Italiaanse componist Bruno Maderna ons flarden van het oude Venetië aan de hand van achttiende-eeuwse dagboekfragmenten. Peter-Jan Wagemans verplaatst ons in zijn Dreams naar dromende dinosauriërs in de prehistorie. En Hans Werner Henze grijpt op luchtige wijze terug op de hilarische menselijke verwikkelingen in Shakespeares A Midsummer Night’s Dream van rond 1600. Met klanken roept Henze beelden en sferen op, dromen en illusies. Hoe irreëel deze ook lijken, ze zijn altijd gerelateerd aan de menselijke geest en aan ervaringen uit het verleden. Dat geldt zelfs voor het sciencefiction-idee dat de basis vormt voor Insomnium van Detlev Glanert, ‘huiscomponist’ van het Concertgebouworkest. 

Muziek is bij uitstek illusoir en zeker de naoorlogse (u hoort muziek van de afgelopen veertig jaar) heeft ‘een alsmaar uitdijende schat van ideeën, klanken, structuren’ opgeleverd, zoals componist Martijn Voorvelt schrijft. Een schatkamer van dromen en illusies voor wie er open voor staat. Werkelijke illusies, dus niet de door de kunst verbeelde, botsen vroeg of laat met de werkelijkheid. Ze komen deels voort uit gewenning: de illusie van de eeuwige groei, van de stabiele euro, van de zekere oude dag, van het veilige internetverkeer, van de stijgende huizenprijzen, van de rotsvaste banken, van de multiculturele samenleving. Het zijn de vaak onbewuste schijnzekerheden van de tijdgeest en het is ontgoochelend om ze ontmanteld te zien worden. Interessant is daarbij de vraag of het de realiteit is, of gewoon weer een volgende illusie die hun plaats inneemt.

 Wat is de rol van kunst hierin? Is kunst het domein van de verbeelding waarin we weg kunnen dromen, of werpt kunst juist een scherper licht op de werkelijkheid achter de illusies van ons bestaan? Waarom gaat een wonderlijk verhaal als A Midsummer Night’s Dream al ruim vier eeuwen mee? Heeft goede kunst het vermogen ons uit de waan van de dag te halen? Kan het ons eens goed opschudden, nieuwe gezichtspunten bieden, verwarring scheppen en illusies omver werpen?

Het vrijdagmiddagprogramma ‘Confrontaties’, georganiseerd in samenwerking met het Stedelijk Museum, staat bij deze vragen stil. Kunstcriticus en schrijver Hans den Hartog Jager houdt de AAA-lezing. Hij schreef onder meer de roman Zelf God worden en recent verscheen zijn boek Het sublieme, over schoonheid in de hedendaagse kunst. Theaterregisseuse en ‘stand-up philosopher’ Laura van Dolron (‘Kort op de bal, altijd eerlijk, steeds weer op zoek naar de vuile waarheid en de oprechte leugen’) krijgt de vrijheid te doen wat ze wil. Van Dolron maakt al jaren verrassende voorstellingen bij onder andere Frascati en Het Nationale Toneel.

Van Michel van der Aa, die net als Detlev Glanert regelmatig samenwerkt met het Concertgebouworkest, wordt Transit gespeeld. Het stuk wordt zowel op de vrijdagmiddag in ‘Confrontaties’ uitgevoerd, als tijdens het Entrée Late Night Café. Van der Aa’s werken hebben vaak een visueel-theatraal element, waarbij het conflict tussen wat is en wat lijkt een rol speelt. In Transit begeleidt een complexe pianosolo de worsteling van een oude man met waan en werkelijkheid. Componist Peter-Jan Wagemans stelt hier een Engelenconcert tegenover. Maar vergeet vooral niet te genieten van de muziek: ‘Illusion is the first of all pleasures‘, aldus Oscar Wilde.