temporary stedelijk 3

stedelijk museum opent 23 september 2012

 

De feestelijke heropening van het Stedelijk Museum zal plaatsvinden op zaterdag 22 september 2012, waarna op zondag 23 september de deuren voor het publiek zullen openen.

De eerste grote renovatie van het historisch gebouw uit 1895 van het Stedelijk, ontworpen door A.W. Weissman, zal dan voltooid zijn. Bijna alle ruimten zijn getransformeerd tot museumzalen, waardoor het Stedelijk, meer dan ooit in de geschiedenis van het museum, in staat zal zijn de vaste collectie permanent te presenteren, De nieuwbouw van Benthem Crouwel Architekten voorziet in ruimtes voor de tijdelijke tentoonstellingen en biedt plaats aan publieksvoorzieningen als entree, restaurant, winkel en bibliotheek. Dankzij deze ingreep is het museum nu naar het Museumplein georiënteerd, waardoor er voor het eerst een actief samenspel zal zijn tussen het Stedelijk en zijn buren, het Rijksmuseum, Van Gogh Museum en Concertgebouw.

“Met deze heropening, waar lang naar is uitgekeken, neemt het Stedelijk Museum Amsterdam opnieuw krachtig positie te midden van grote en vooraanstaande kunstinstituten. Het zet Amsterdam in de schijnwerpers als een centrum van artistieke vernieuwing en het brengt nieuw leven op het Museumplein – één van de belangrijkste cultuurlandschappen in de wereld”, aldus Ann Goldstein. “Bovenal, met de voltooiing van Mels Crouwels stoutmoedige en tegelijkertijd briljant ontworpen functionele gebouw, voegen wij een belangrijk nieuw werk toe aan onze collectie modern design van Nederlandse bodem.” 

Ook kunnen nadere details bekend gemaakt worden met betrekking tot de presentatie van de permanente collectie en de twee tentoonstelling die vanaf 23 september te zien zullen zijn. Beyond Imagination omvat een reeks nieuwe projecten en kunstwerken gemaakt in opdracht door twintig kunstenaars, zowel van Nederlandse als buitenlandse afkomst, maar allemaal in Nederland werkzaam. De tentoonstelling wordt gehouden in de nieuwe zalen op de eerste verdieping van de nieuwbouw en loopt door tot in het auditorium en de publieksruimten. 

De eerste tentoonstelling in de grote, ondoorbroken kelderzaal van 1100 m2 – de grootste tentoonstellingszaal van Amsterdam – zal grootschalige hedendaagse kunstwerken en installaties uit de collectie bevatten, van onder meer Carl Andre, Rodney Graham, Joan Jonas, Melvin Moti en Diana Thater. 

De langverwachte overzichtstentoonstelling Mike Kelley: Themes and Variations from 35 Years zal op 15 december 2012 zijn première beleven in het Stedelijk Museum en vervolgens doorreizen naar een aantal vooraanstaande musea in de Verenigde Staten. 

De permanente collectie

De helft van de begane grond van het historische gebouw zal bestemd zijn voor beeldende kunst vanaf de jaren ‘70 van de 19e  eeuw tot de jaren ‘60 van de 20e eeuw. De opstelling, gepresenteerd in een losse chronologie, is opgesteld naar onderwerp (Landscape/Cityscape), beweging (Expressionisme), ‘rond 1913’ en overige thema’s. Tot de hoogtepunten behoren sleutelwerken uit het oeuvre van Vincent van Gogh, Wassily Kandinsky, Ernst Ludwig Kirchner, Franz Marc, Chaïm Soutine, Marc Chagall, Henri Matisse, Piet Mondriaan, Theo van Doesburg, Kazimir Malevich, Charley Toorop, Max Beckmann, Jackson Pollock, Asger Jorn, Karel Appel en de kunstenaars die deel uitmaakten van de CoBrA groep. In enkele ruimtes in het binnencircuit zullen wisselende presentaties zijn van werken op papier (voor de openingstentoonstelling een belangrijke reeks werken van Malevich) en van de collectie fotografie van het Stedelijk.

Design

De andere helft van de begane grond van de oudbouw is bestemd voor de eerste permanente presentatie van een zeer belangrijk onderdeel van de collectie, namelijk design: van industriële vormgeving en toegepaste kunst tot grafisch ontwerp. De opstelling zal opgebouwd zijn in drie secties (de ontwikkeling van het modernisme, 1900-1950; naoorlogs modernisme, 1950-1980; en postmodernisme tot aan het heden, 1980 en later), en presenteert hoogtepunten op het gebied van glaswerk, keramiek, juwelen, affiches, meubilair en textiel. Deze worden zo getoond dat nader licht wordt geworpen op de veranderende relaties tussen ambacht, design, technologie en maatschappelijke idealen.
De installatie laat werk van vooraanstaande vormgevers zien als Josef Hoffmann, Philippe Starck en Ettore Sottsass, maar ook belangrijke stukken van De Stijl en de invloed van het Stedelijk zelf op vormgeving, zoals de ontwerpen van oud- directeur Willem Sandberg en van Wim Crouwel, lang de vaste vormgever van het museum. Een hoogtepunt in de presentatie zal de Harrenstein slaapkamer zijn van Gerrit Rietveld uit 1926. Verder is een gedeelte van het designcircuit gereserveerd voor tijdelijke tentoonstellingen, met als openingspresentatie de invloed van de Bauhaus in Nederland, van industriële vormgeving tot textiel, typografie en fotografie. 

Tweede verdieping oudbouw

Op de tweede verdieping van de oudbouw zullen belangrijke werken te zien zijn vanaf de jaren ‘60 tot nu. Met iconische werken uit de collectie zoals La perruche et la sirène van Henri Matisse, The Beanery van Ed Kienholz en Bellevue II van Andy Warhol. Ook zullen er monografische zalen zijn, gewijd aan Willem de Kooning, Barnett Newman en Hanne Darboven. De presentatie zal ook werk bevatten van onder meer Lee Bontecou, Jan Dibbets, Gilbert & George, Yves Klein, Joseph Kosuth, Piero Manzoni, Brice Marden, Bruce Nauman,  Gordon Matta-Clark en Robert Rauschenberg, en ook relatief onbekende werken en nieuwe aankopen van kunstenaars zoals Martha Rosler, Wolfgang Tillmans, Danh Vo en Guido van der Werve.

De architectuur van het nieuwe Stedelijk 

Hoewel de nieuwbouw van Benthem Crouwel Architekten van de buitenkant een groot contrast vormt met het historische gebouw, gaan de twee gebouwen van binnen geheel in elkaar op. In de woorden van Mels Crouwel, “Het Stedelijk Museum van Willem Sandberg, de directeur die het museum international op de kaart zette, vormde ons uitgangspunt. Hij ontdeed het museum van elke decoratie en liet het wit schilderen, waarmee hij een neutrale achtergrond creëerde ten behoeve van de kunst. Ons plan voor de buitenkant is gebaseerd op het behoud van de architectuur uit de 19e eeuw, met toevoeging van de technologie van de 21e eeuw. En we hebben alles laten schilderen in het wit van Sandberg.” 

De nieuwe vleugel van het Stedelijk Museum is een wit bouwvolume, ogenschijnlijk volledig naadloos, dat wordt ondersteund door witte kolommen. Deze schijnbaar zwevende vorm, door sommigen al ‘de badkuip’ genoemd, gaat aan de bovenzijde over in een breed, plat dak met luifel. Daaronder biedt het ruimte aan auditorium en tentoonstellingsruimten op de eerste verdieping, met boven de luifel de kantoren van het museum. De begane grond, waar zich de entree, museumwinkel en restaurant bevinden, is voorzien van een glazen buitenwand. 

De luifel van het dak van de nieuwbouw creëert een overdekt buitenplein met een oppervlak van 2.000 vierkante meter, waar evenementen kunnen plaatsvinden en die bezoekers beschutting geeft bij slecht weer. Deze nieuwe buitenruimte en de verplaatste hoofdingang, zorgt er voor dat het Stedelijk, meer dan voorheen, deel gaat uitmaken van het Museumplein. Het beeldbepalende ontwerp van Benthem Crouwel Architekten is ook een belangrijke bijdrage aan het design in Nederland. 

Een van de meest in het oog springende onderdelen van het nieuwe gebouw is de gevel, gemaakt van een bijzonder materiaal dat het mogelijk maakt een glad, wit oppervlak tot stand te brengen. De panelen zijn vervaardigd uit een nieuw composietmateriaal waarvan de sleutelcomponent bestaat uit een synthetische kunststof genaamd Twaron®. Doorgaans wordt het gebruikt voor in de scheepvaart- luchtvaart- en ruimtevaartindustrie, en voor sportmaterialen als tennisrackets en hockeysticks. Nu is Twaron voor het eerst toegepast in een dergelijke gevel. Twaron voorziet niet in alleen in een ogenschijnlijk naadloos oppervlak, maar maakt tevens een structuur mogelijk die vijf keer sterker is dan staal en toch minder dan de helft weegt van een conventionele gevel. 

Binnen zorgt de lange roltrap voor transport van de eerste verdieping rechtstreeks naar de kelder, waardoor de bezoeker in staat is ononderbroken te genieten van de tentoonstellingen in de nieuwbouw, zonder afgeleid te worden door het entreegebied.

Het Stedelijk Museum heeft het bureau Inside Outside van Petra Blaisse, opdracht gegeven tot een groot textielwerk voor de achterwand van het nieuwe restaurant, vanwaar het 14 meter hoog zal doorlopen in de nieuwe entree. Het werk wordt op dit moment uitgevoerd door de Nederlandse tapijtfabrikant Desso, die in dit project zowel partner als sponsor is. 

Daarnaast zal er in de centrale hal een fotowerk te zien zijn van Louise Lawler, een andere versie van het werk dat getoond is in Temporary Stedelijk in 2010, gebaseerd op historische tentoonstellingen in het Stedelijk. 

Het Stedelijk Museum

Het Stedelijk Museum, in 1874 opgericht, is een internationaal instituut gevestigd in Amsterdam, toegewijd aan modern en hedendaagse kunst en design. Het museum beoogt een thuis te zijn voor kunst, kunstenaars en een breed publiek. De collectie moderne en hedendaagse kunst en vormgeving is geliefd en bestaat uit 90.000 voorwerpen daterend uit de jaren zeventig van de negentiende eeuw tot op heden. Daarin onder meer schilderijen, beeldhouwwerken, film en video, installaties, werken op papier, kunstboeken, fotografie, grafisch ontwerp, toegepaste kunst en industriële vormgeving.